Koom-Koom & Yokkte

Maki Sàll tënk na ci 8 digub at yi oto yiy dugg Senegaal war a am.

Ndakaaru, 13 awr (APS) - Njiitu réew mi, Maki Sàll, tënk na léegi ci 8 at jéle ko ci 5, digub at yi oto yiy dugg Senegaal tey juge bitim-réew war a am. Mi ngi ko dogalee ci jotaayu jëwriñ yi amoon alxamis ci Ndakaaru.

‘’Moom (Maki Sàll) xaatim na dekkare n° 2012-444 soppi bub n° 2001-72 bu 26 samwie 2001 jëm ci dugal daamar ci biir réew mi. Dekkare boobu day tënk léegi ci 8 at jéle ko ci 5 at yi oto yiy duggu Senegaal war a am’’, la njibal, lees siiwal àjjuma jii, karmat.

S. Sàll dige woon na ci batum dagaan ne dina ko def bees ko tegee ci boppu réew mi. ‘’Daamar yu ëpp 10 at a ngi daw ca Bennoo-Réew ak ca Tugal. Lutax, daamar yooyu mënuñoo daw ci Senegaal ?’’, la waxoon.

Dogal booboo ngi tukke woon ci nguurug Abdulaay Wàdd, ngir yeesal pàrku daamar yi te aar kéew gi ci saxaar su bon siy tukkee ci oto yu màgget yi.

Teewul, mu doonoon dogal bu doomi réew mi nekk Tugal ak ca Bennoo-Réew naqarlu woon. Waaye, nguur gi dëggër rekk ci fi mu jàppoon, naan dugal bi tax na njayum oto yu yees yokk ci ja yu biir réew mi.

BHC/SAB

Jukki bi mu bawoo: APS

Aji-tekki ji ci Wolof: A. M. NGEER - Xibaaryi.com

Yeneeni leeral

Àddu ci (2)

Ñaata yër: 1118

Bennoog xaalis: Réewi CEDEAO yi di nañu bokk benn xaalis ci atum 2020

xaalis Njiitu Kuréel giy saytu xaalis bi ci Afrig sowwu-jant (AMAO), Mohamed Ben Omar Njaay xamale na, talaata jii ci njalbéenu limu waxtaan yi IDEP (Daara jees di jàngalee suqalig koom akug sooraale) amal, ne goxu «bennoo réewi Afrig yu sowwu-jant (CEDEAO) dina bennal xaalis bi». Jibal na ci yéenekaay bii di "Observateur" ne «kuréel gu ëmb ay way-màcc aki kilifa dina xalaat ci anam gi xaalis boobu di amee ak nees di bennalee xaalis yu wuute yi am ci réew yooyu.

Ciy waxam, 2009 ak léegi, réew yooyu tëral nañu yoon wu bees wuy leeral ay liggéey yu jëm ci bennoo gi : bennale sistemu peyoor yi, yu estatistik yi, yu politigu alalal yi. Leeral na ne ci «Bennale doxaliinu bànk yi ci atum 2015, seenu nañu ag jàll jëm ci benn xaalis ci ñaareel goxu CEDEAO gi ëmb réew yiy jëffandikoo làkku àngale. Xaalisu ñaareelu gox boobu mooy pàcc bi njëkk laata ñu koy bennale ci atum 2020 ak xaalisu CFA ngir ñu am benn xaalis ci goxu CEDEAO gépp».

Aji-bind ji : Pressafrik.com

Tekki : A. M. Ngeer - Xibaaryi.com

Yeneeni leeral

Àddu ci (3)

Ñaata yër: 2065

1 Milyoη ak 450 junniy toni jén ñooy jaar at mu nekk ci géeji Senegaal yi.

Jëwriñ ji yor Koomug Géej gi, Xureysi Caam jibal na ne am na «at mu jot 1 Milyoη ak 450 junniy toni jéni biir géej dina ñuy juge géeju Kap-weer jaar ci sunu géej yi». Xureysi Caam mi doon àddu ci surnaalu 12w bu Rfm, leeral na ne «jén yooyu dañuy njëkke jaar Giné-Bisaaw, Gàmbi, Senegaal, Moritani, Marok door a dëppaat. Buñu egsiwaatee Moritani, te nappeesuleen, dañuy dee» teg na ci ne: «1 Milyoη ak 450 yunniy ton yu doomi réew mi mënul a napp. Ndax amunu jumtuwaay yu ko mën a napp».

Jëwriñ jee ngi laaj: «Kuy napp toni jén yooyu ? Ay bato wëyyu ñoo koy napp, bato yu xarala lañu, gaaw lool te mëneesuleen a teg loxo. Loolu lanuy ñàkk at mu jot. Ndax jaadu na nguur gi di seetaan woowu yàqute, déedéet». Neena, xalaat nanu ren, «jàppandal ay batoy biir réew mi ak yy bitim-réew ngir ñu dem nappi jén yooyu». Neena, li ñuy napp dina nu indil at mu 35 Dollar ( ton bu nekk.

Aji-bind ji: Pàppa Mamadu Jéeri Jàllo - Jukki bi mu bawoo

Aji-tekki ji ci wolof: A. M. Ngeer - Xibaaryi.com

Yeneeni leeral

Àddu ci (0)

Ñaata yër: 1989

‘’Njaayum geerte gi ni muy doxee baaxul’’, la njiitu jëwriñ yi naqarlu.

Ndakaaru, 2 few (APS) - Njiitu jëwriñ yu Senegaal, Suleymaan Ndeene Njaay, naqarlu na, àllarba ca Ndakaaru, ni njaayum geerte gi di demee, jàpp na ne ni muy doxee ‘’baaxul dara’’.

‘’Njaayum geerte gi ni muy doxee baaxul dara. Nanu waxante dëgg ndax ñiy defar diwlin ji amaguñu xaalis bu doy ngir jënd geerte gi’’, muy lu mu nangu.

S. Njaay a ngi doon àddu ca peggu ubbiteg 12eelu FIARA (Fuwaar bi àddina bi jagleel mbey ak càmm ci Ndakaaru, 2-13 fewrie, te waxtaan wi jëm ci : ‘’mënal sa bopp cig dund’’.

‘’Waaye, nguur gi du ko seetaan, Jëwriñu mbey mee ngi topp mbir moomu. Seetlu naa, gannaaw bu ma jokkook yenn ciy beykat, ne ñenn ci ñoom a ngi joxe seeni geerte te duñu jot benn xaalis’’, la Njiitu jëwriñ yi xamale.

Wéral na ne mbir moomu mënul a yàgg. ‘’Nguur gi dina jél ay matuwaay ngir ñi jél geerte beykat yi feyleen ci lu gaaw seen alal’’, la dige.

‘’Altine jii, dinaa dajale njiitu bànk yi ak ñiy defar diwlin ngir nu génne ay saafara. Du yoon beykat bi def ñetti weer di bey suuf si, déqi, ba noppi jot ay boη gannaaw bi mu joxe geerteem’’, la naqarlu.

Alxamis bi weesu, ci Jotaayu Jëwriñ yi, jëwriñu mbey mi, Xaadim Géy, siiwalool na ne dajalees na 120.000 tonu geerte ci réew mépp, ci 45 fani dagaan.

Aji-bind ji : ASG/SAB Jukki bi mu bawoo

Wolof : A. M. Ngeer - Xibaaryi.com

Yeneeni leeral

Àddu ci (0)

Ñaata yër: 2492

AG DUND : Lu tax njégi esãs, gaaswaal ak gaas yokk?

Dëppaleg njég gi ñu amal gaawu 25 desàmbar 2010 gii mi ngi màndargoo, bu ñu méngalee ak bob 27 nowàmbar bi weesu, ag yokkute ci njégi njafaan yépp.

Naka jekk li am ci ñeenti ayu-bés yi mujj mooy :

Ag yokkteg njégi njafaani petrol yi ci jawub àdduna si (+6% ci superKarburaη bi ak +3% ci gaaswaal bi)
Ag yokkte gu +4% ci weccukug xaalis dolaar /FCFA
Ag yokkte gu +43% ci fretu géej gi (fret mooy dem beek dikk màrsandiis bi ci géej gi)

Gis nañu ne njégu barigo petrol bi amna ag yokkte gu 3,5% ci jamono jooju juge ci 85 jàll ci 88 dolaaru Amerig.

Njég yu yees yi ci ja yi biir réew mi wenn yoon wi lañu topp, ba tax na:

Superkarburaη bi juge 737 jàll ci 770 FCFA/liitër, mu di ag yokkte gu +33FCFA ci liitër bi.
Esãsu gaal juge ci 555 jàll ci 588 FCFA/liitër, mu di ag yokkte gu +33 FCFA/liitër
Gaaswaal juge ci 632 jàll ci 665 FCFA/liitër, mu di ag yokkte gu +33 FCFA/liitër

Jokkte gu ni mel lañu gis ci gaas bitaan bi maanaam njégi butéel yu 6 ak 2,7 kg tollook 95% ci li askan wi di jëfandikoo ci bitaan nii lañu tëddee: