OSAD ( www.osad-sn.com ) ak UESLAN

ñooy wone

BAATUKAAYU ÑAARI LÀMMIÑ ÑEEL XAM-XAM 

FRÃSE-WOLOF / WOLOF –FRÃSE

Tibbees na ko ci

tijji xelum sàkk

Séex Anta Jóob bind ko

Ekool Normaal, lees koy defe 

Ci teewaayu Soxnas Séex Anta Jóob

Gaawu 23 Màrs 2013, ci 3 h 30 

Ndóol gu law gi, séy ak ëmb yu teel yi, dooley aada yi ak mettital ci fànn yépp ñooy li waral xale yu jigéen yi di teel a bàyyi lekkool, la saytukatu akadëmi bu diiwaanu Kolda seetlu te tollale ko ci 8 ba 14%.

Moonte kuréel yiy yëngu ci fexe ba xale yu jigéen yi des ci lokkool yi bari nañu ci diiwaan yi féete bëj-saalumu réew mi : UNICEF, Bérëbu xelal waxambaane yi, mbootaayi gox yi ngir duggug lekkool yu xale yu jigéen yi (CDESCOFI, jàppale njàng mi ci bérëb yu ubbiku yi (AEMO).

Waaye buñu xoolee, njuréef yu doyadi yees jot a am, mel na ni dañoo nekk di dëbb ndox doonte joxees na leen jumtukaay yu sakkan.

Coste: Seneweb

Wolof: A. M. Ngeer - Xibaaryi.com

Lééboon !

Lippoon!

Amoon na fi!

Daan na am!

Ma nga amee woon ca jamano yee, ba rab yi daan wax ak nit ñi. Amoon na fi jigéen ju bon ju nekkoon ak ñeenti doomam. Ñoo nga dëkkoon ca biir àll ba. Baayu xale yaa ngii dee, bi caat mi ñuy wax Tóni juddoo; yaay ji jàpp ni xale bi dafa aay gaaf. Mu daldi ko bañ. Bu mosee rëbbi ba ñów, day woo xale yi, benn benn, ñu nàmp ba mu des Tóni. Muy woy, naan :

Jamloro kaay nàmp,

Jamloro Siise kaay nàmp,

Biraama Siise kaay nàmp,

Ndaama Siise kaay nàmp,

Na Tóni xaar Yàlla, yaayam.

Di ko def ay yooni yoon. Waaye, jigéen ju bon ji mosul xam ne Yàlla daan na feeñu Tóni ci melokaanu daar bu bare meew; bu ñowee di nàmpal Tóni.

Am bés, musiba dal jigéen ji. Mu jóge ca àll ba di woy; woy wa mu daan woowee xale yi ngir nàmpal leen; yemmoog Bukki di jaar, mu déglu woy wi, jàng ko ba mën ko bu baax.

Benn bés, yaayu xale yi dern rëbbi. Bukki doxe ko gannaaw, roy baatam, di woy woy wi. Xale yi di génn benn benn, bukki di leen lekk ba mu des Tóni. Ba yaay ja jógee àll ba, muy woy, kenn wuyuwu ko, mu jaaxle lool. Yàggul dara, mu dégg baat bu mu miin, di woy, naan ko :

Jamloro, Bukki jël na ko,

Biraama Siise, Bukki jël na ko,

Ndaama Siise, Bukki jël na ko;

Tóni rekk a des ci yaayam Yàlla! ”

Ba mu déggee kàddu yooyu, jigéen ji dafa yuuxu, yuuxu mu tar, réer ci àll bi.

Foofa la léeb doxee tàbbi géej, bàkkan bu ko njëkk a foon tàbbi àjjana.

Lilyan Kesteloot & Cherif Modj, 1983, Contes et mythes wolof, Dakar : Les nouvelles éditions africaines.

p.42-46

Roofoy baat (mots croisés ci làkku farañse, crossword ci làkku Àngale) powum araf la mu ñu xam ci àdduna sépp. Li ko tax a jóg moodi fexee feeñal baat yépp yi làqu ci giri (grille) ci ndimbalal tekki yi mu àndal ci wet gi. Ñi ngi joxe tekki yooyu ci tallal yi ak ci wàcc yi : noonu baat yi tallal ak yi wàcc dañuy roofoo, muy li joxe turu « roofoy baat ».

Sana Kamara dib Profesëeru Farañse ci Iniwersite Truman State University Kirksville, MO 63501, moo leen baaxe roofoy baat yi.

Ku ci bëgg a jokkook moom na ko bind :   Adreesu email bii aarees na ko ci róbóoy spamkat, Fàww nga dekkil Javascript ngir gis ko.

Boo ko bëggee wàcce, cuqal fii.